Chiếc máy đo sâu
(Trong tập truyện ngắn Lũ đầu mùa của Trương Anh Quốc (Giải II Văn học tuổi 20 lần III))
Chỉ thêm được một buổi chiều nữa thôi là chúng tôi phải đi rồi. Không đi kịp là sẽ bị lỡ chuyến hàng, lỡ chuyến thì không biết bao giờ mới có lịch nhận hàng trở lại, chưa kể lỡ chuyến này ảnh hưởng đến các chuyến hàng tiếp theo.
Nhưng thợ chưa sửa chữa xong, họ làm hì hục cả đêm qua khi tàu còn chạy trên sông Bạch Đằng ra đến đây mà tìm chưa ra nguyên nhân. Thật là quái, như là có ma ấy! Máy móc mới tinh nhưng cứ lắp vào thì chập chờn, lúc chỉ báo lúc không. Đo sâu như thế thì nguy hiểm lắm. Tàu mắc cạn hay chạy lên núi rồi mà chưa báođộng thì nguy to. Nói thế chứ tàu chạy biển không chỉ báo được cũng không sao, hải trình quen thuộc rồi kia mà, chạy chuyên tuyến nên đi là cứ đường ấy, về là về đường ấy, cứ việc mang tấm hải đồ đã kẻ sẵn, ít khi thay đổi lắm. Do vậy có máy cũng không thường dùng nhưng vào cảng Trung Quốc mà không báo được thì chết chắc. PSC (chính quyền cảng) lên kiểm tra không đảm bảo an toàn theo quy định là phạt, tàu sẽ bị giữ lại. Mà tàu bị phạt một lần là sẽ bị soi mãi. PSC đã cảnh báo về máy đo sâu của tàu rồi, chuyến này tàu qua nhất định sẽ bị kiểm tra, đây là thời hạn cuối cùng.
Biết được tầm quan trọng của chiếc máy đo sâu nên thuyền trưởng Ngô nhắc nhở phó hai có biện pháp khắc phục. Phó hai Quyền và anh em trên tàu kiểm tra dây nhợ, cảm biến độ sâu thử có bị hư hỏng hay không. Dây cáp thì đi trong ống sắt nhưng kiểm tra còn dễ, chỉ việc đo thông mạch và cách điện là xong, khó là tháo cảm biến. Tháo cảm biến phải chui xuống tận keel tàu. Tàu không phải là tàu đáy đôi nên chui xuống keel là phải chui qua hầm hàng, mà chui qua hầm hàng rất nguy hiểm. Trên tàu, khi vào nơi kín phải đo nồng độ oxy và khí độc metal... Phải đảm bảo độ an toàn mới được làm việc. Tàu chở hàng độc hại nên phải thông gió trước cả ngày trời. Xuống dưới hầm hàng tối thui lui nhưng không được thắp đèn điện để phòng tránh cháy nổ, chỉ được sử dụng loại đèn pin chống cháy nổ chuyên dụng nên cứ giống như là đi soi ếch. Nhóm phía dưới liên lạc với nhóm phía trên bằng máy bộ đàm, có sự cố gì thì liên lạc nhanh chóng cho nhau. Thuyền trưởng trên buồng lái giữ liên lạc chính và theo dõi công việc của toàn bộ thuyền viên đang làm việc.
Tháo nắp tu-roan chui xuống, phải lách người mới chui qua lọt. Cái đầu cảm biến bằng cái chén lại nằm tận trong hốc. Lâu ngày bu long bị gỉ sét vặn cà lê không ra phải dùng cưa và đục. Cưa và đục cũng sợ phát tia lửa điện gây cháy nổ nên phải dùng nước mà xịt cho ướt. Tháo được cảm biến thì đóng lù nhanh chóng chứ không thì nước biển ngập vào tàu. Nước ngập vào tàu thì chui lên không kịp. Đóng lù chắc chắn xong xuôi rồi mang cảm biến lên, vừa đi mà cứ quay lại dòm, cứ sợ nước phụt lên. Kiểm tra cảm biến, vẫn còn tốt. Kiểm tra lại đường dây một lần nữa, cũng vẫn còn tốt. Chỉ còn mỗi chiếc máy. Khả năng hệ thống lỗi là do chiếc máy.
Nhưng cái máy mới lắp còn bảo hành kia mà. Cũng tại cái tên máy là SamYung. Hay là thay quách cái chữ Y bằng chữ S có hay hơn không! SamSung thì màn hình cực phẳng, hiển thị rõ nét. Nhưng biết làm sao được, chỉ sai mỗi một phụ âm, sai một li đi mười dặm. Thợ đã kiểm tra bằng thiết bị chuyên dụng và máy tính rồi mà. Thợ cũng bó tay. Hay là đáy tàu bị hà bám nhiều, cảm biến không phát xung đến đáy biển được nên không thu được sóng phản xạ? Cũng có khả năng ấy lắm chứ!
Gọi điện thoại thuê thợ lặn đi đò từ Hòn Dáu ra. Thủy thủ trưởng Thắng chạy máy nén gió cho thợ lặn lấy hơi mà thở. Hai thợ lặn đeo mặt nạ, ngậm ống thở và mang theo dao lặn xuống phía dưới đáy tàu xem có hà bám hay không, nếu có thì cạo đi. Thợ lặn xuống nước, bầy cá heo ào lại vây quanh. Không biết cá heo ở đâu màđông thế không biết, thợ bơi đằng trước chúng bơi theo phía sau như hộ tống, có con còn vượt lên phía trước dẫnđường. Thợ lặn đến vị trí đặt cảm biến, không có hà bám hay vật cản nào mới tức chứ! Thế mới khó tìm được nguyên nhân.
Hay là chiếc máy mới nhưng bị lỗi kỹ thuật? Thợ bảo hành gọi điện sai người mang hẳn một chiếc máy mới tinh khác ra thay. Thử trước cho chắc ăn bằng cách buột dây vào cảm biến thả xuống biển từ trên cánh gà buồng lái. Thử mạn trái và mạn phải thấy máy đo tốt, ai cũng mừng rơn. Lắp vào là chạy thôi. Ai cũng hăng hái làm cho xong sớm. Nhưng khi lắp vào vị trí cũ thì máy lại không hoạt động được. Thợ lắc đầu ngao ngán. Có thể bị nhiễm từ quá lớn. Nhưng sao trước đây cũng đặt ở vị trí đó mà vẫn đo bình thường? Kiểu này thì phải chờ cho tàu lênđà*. Nhưng làm sao mà chờ được gần đến 2 năm nữa. Trời lại sắp tối rồi. Thuyền trưởng gọi điện hỏi ý kiến công ty. Công ty bảo cho tàu chạy chứ đã trễ lắm rồi. Bây giờ đề pa phải chạy hết tốc độ mới có cơ may kịp được. Gọi gấp đò cho hai thợ sửa chữa rời tàu chứ nếu không xuống thì qua cảng nước ngoài không biết chui đâu mà trốn cho được.
Hai thợ vừa xuống khỏi thì tàu nhổ neo rời vùng biển Đồ Sơn. Mấy chú cá heo nhảy múa trong nước biển đỏ ngầu phù sa. Tàu đi mà lo lắm nhưng biết làm sao được, công ty hối đi, có gì công ty chịu. Nói thế chứ trong nước còn được, khi ra nước ngoài thì thuyền trưởng đứng mũi chịu sào. Nhưng từ Đồ Sơn qua đến đó còn hơn một ngày trời nữa kia mà. Chừng đó thời gian sẽ tính được cách, nhất định sẽ tính được cách.
Không đo ở vị trí cũ của nó thì ta đo ở chỗ khác, miễn sao trên màn hình máy có hiển thị độ sâu và báo động khi độ sâu nhỏ hơn giá trị đặt. Thế là trên đường đi mấy người tập trung làm thiết bị đo... cầm tay. Làm bằng cách đi dây dẫn mới sang vách tàu, phải khoan lổ rồi luồn dây qua vách để lỡ PSC có thấy thì bảo là dây ăng-ten ti vi, xong thì bó buột dây gọn gàng, cũng khó phát hiện ra. Cũng chưa biết là tàu cập mạn nào nên đi dây sang cả trái và phải cho chắc ăn. Trái là phòng thợ cả Quân và phải là kho thủy thủ trưởng nhưng chỉ có một cảm biến nên không dám nối dây trực tiếp mà đấu sẵn hai ổ cắm hai bên, tàu cập mạn này thì thả mạn kia. Đâu có dám đứng trên mặt boong mà thả, chỉ dám mở cửa sổ tròn nhỏ, thả xong sẽ đóng lại. Lấy sơn sơn vào dây điệp với màu của vỏ tàu cho khó phát hiện. Không dám làm ổ cắm hai chân vì sợ lúc PSC lên tàu mà quân ta lúng túng cắm nhầm đầu dương sang đầu âm thì không đo được. Phải tìm ổ cắm ba chân mà đấu dây thật chắc chắn, lúc đó nhắm mắt cắm cái phụp cũng trúng.
Làm xong thì mang ra biển thử liền, thử cả hai bên mạn. Tàu chạy cái cảm biến cứ trôi rồi nhảy lên khỏi mặt nước, phải buột thêm vào một cục sắt cho đủ nặng. Thế này là yên tâm rồi. Chuẩn bị nhiều thứ chỉ để kiểm tra và cấp giấy chứng nhận là được. Cũng như thủy thủ phải biết bơi, bơi ít nhất 300m mới gọi là biết bơi. Biết bơi làđể cứu mình một lần trong đời chứ đi biển mấy khi được bơi đâu, cũng có thể cả đời không bơi. Không được bơi mới là may phước.
Nếu tàu vào cầu cảng như mọi khi thì sẽ cập mạn trái, có khả năng tàu vào đúng cầu cảng cũ, chuẩn bị sẵn sàngđể thả cảm biến mạn phải. Nhưng thả mạn phải thấy cũng nguy hiểm quá. Lỡ PSC đi bằng tàu thủy hay ca nô ra sẽ phát hiện được, người trong ngành liên quan đến hàng hải lên tàu thường đi bằng đường thủy. Thả bên mạn trái thì càng nguy hiểm hơn vì phía cầu cảng có nhiều người đi lại, nhất định sẽ thấy. Hay là thả cùng với dây treo máng chắn chuột? Kế này cũng hay. Người phía cảng nhìn thấy tưởng là dây treo máng chắn chuột! Chắc các bạn không biết vì sao có máng chắn chuột đúng không. Khi tàu cập cầu cảng phải dùng máng tôn chắn trên dây buột tàu. Chuột có theo dây buột lên tàu gặp máng cũng chào thua. Chuột mà lên tàu là phá pháchđồ đạc, thực phẩm và nguy hiểm nhất là cắn đứt dây điện. Cho dù dây điện trên tàu được bọc cáp nhưng cáp thì chuột cắn cũng đứt. Cái loài gặm nhấm ấy mà, ngứa răng thì cái gì cũng cắn. Treo máng chắn chuột là bắt buột chứ không biết có chuột lên tàu hoặc chuột từ tàu xuống bờ hay không nhưng không treo là bị PSC phạt.
Nhưng khi thả cùng với dây máng chắn chuột lúc nước êm thì thôi chứ lúc có sóng tàu dập duềnh dây điện sẽ bị xoắn, hai dây xoắn với nhau thì gỡ ra rất khó, có người phát hiện thì chết chắc! Nhưng biết đâu PSC không đi bằng đường thủy mà đi bằng đường bộ từ phía cảng thì sao. Thôi cứ chuẩn bị sẵn sàng, PSC đi đường nào thì tính cách cho phù hợp. Trước khi kiểm tra thiết bị an toàn cũng phải vào câu lạc bộ kiểm tra giấy tờ trước kia mà.
Sáng sớm tàu cập cầu xong và làm hàng, chờ đến 3 giờ rưỡi chiều mà PSC cũng chưa xuống tàu. 3 giờ rưỡi mình là 4 giờ rưỡi Trung Quốc, cuối tuần chắc là công nhân viên chức về nghỉ sớm. Nhưng trời vẫn còn nắng lắm, hay là hôm nay trời nóng quá mà họ ngại xuống tàu, hay là họ bận đi kiểm tra tàu khác mà không kiểm tra tàu mình? Hay là chuyến này không kiểm tra. Thế thì may quá, chuyến này về có thời gian sẽ khắc phục. Chưa hết mừng thầm thì chút xíu sau là họ xuống, không chỉ 2 người mà đến 3 người, 3 người thì khó canh chừng hơn. Họ bước lên cầu thang tàu rất hăm hở. Mấy thủy thủ thầm thì:
- Bây giờ mới xuống, làm cả ngày trời không ai dám đi bờ chơi!
- Bà mẹ nó, hai lần trước xuống "làm" hết ngàn mấy USD rồi mà chưa bỏ qua cho!
- Ê, qua nước bạn không được chửi nghe mậy!
Cứ mỗi lần tàu mắc sai phạm thì họ lại xơi được một mớ. Muốn làm tiền thì có hàng trăm lỗi để mà bắt. Những lỗi nhỏ thì không sao, phần không có máy đo sâu là không thể du di được. Lần này là hết hạn cho phép, sẽ giữ tàu lại, lúc này có bao nhiêu cũng không thể cứu vãn được. May quá PSC đi đường bờ thì ta chui vào kho thủy thủ trưởng thả cảm biến dễ dàng hơn. Chờ cho họ vào câu lạc bộ thì một thủy thủ tên Nam thả ngay cảm biến xuống nước. Đóng cửa sổ lại. Đóng cửa phòng lại. Đóng lại nhưng không khóa để còn vào mà kéo lên nữa chứ.
PSC vào câu lạc bộ kiểm tra giấy tờ, bằng cấp sĩ quan và thuyền viên một cách qua loa rồi phăm phăm lên buồng lái kiểm tra máy đo sâu. Phó hai bật máy đo sâu lên, chỉnh lại các thông số để thu được tín hiệu rõ nhất. Một dải tín hiệu từ từ chạy hàng ngang trên màn hình phẳng nét gần bằng tivi SamSung. Trên góc màn hình chỉ con số 15m. OK! Một nhân viên PSC cười mếu.
PSC kiểm tra các thiết bị khác trên buồng lái rồi ra ngoài ca bin để kiểm tra xuồng cứu sinh, độ kín của các cánh bướm thông gió buồng máy. Lúc này phó hai báo qua máy bộ đàm để Nam nhấc đầu cảm biến lên. Chỉ nói là "xong rồi" chứ không dám nói rõ vì người Trung Quốc biết được tiếng Việt mình, nhất là những người làm ở cảng này.
Nghe tiếng gọi, Nam vội vàng mở cửa sổ kéo sợi dây lên. Đang kéo thì một biên phòng đứng ở trên dòm thấy. Sao cái anh biên phòng này hôm nay lại ra phía mạn này đứng không biết, mọi khi vẫn nằm ngủ trong câu lạc bộ kia mà! Khi tàu cập cảng là có biên phòng xuống tàu giữ gìn an ninh. Chắc là hôm nay có PSC vào làm việc nên anh ta ra ngoài dạo lang thang. Thủy thủ trực ca Hán thấy biên phòng dòm xuống nên giả đò gọi biên phòng và chỉ chiếc tàu to đùng đang cập cảng phía trước. Biên phòng liếc nhìn chiếc tàu rồi sinh nghi nên chạy xuống tầng dưới. Hán cúi đầu xuống gọi to qua lổ cửa sổ cốt để cho Nam nghe:
- Lộ rồi!
Nghe vậy Nam đang kéo cảm biến hoảng quá, tiếp tục kéo lên thì sẽ bị bắt, chứng cứ rành rành không thể phi tang đi đâu được. Thấy chiếc kềm cắt còn ở trên bàn, Nam liền cầm lấy và cắt phựt một phát rồi cuộn dây lại xếp vào góc. Cất xong Nam giả vờ dọn dẹp và sắp xếp lại đồ đạc cho ngăn nắp. Biên phòng cũng vừa xuống, cũng may trong kho có nhiều dây điện nên không biết là thủy thủ đang làm gì. Biên phòng dòm dòm rồi đi lên. Có phải thả bom khủng bố đâu mà sợ! Cái đầu cảm biến đã chìm tận đáy mất rồi. 15m chứ có cạn đâu! Nước trong cảng Zhanjiang đen sì chứ có như nước sông Bạch Đằng đâu, làm sao mà thấy được!
Lúc ấy PSC cũng vừa ra. Biên phòng nói gì đó bằng tiếng Trung Quốc nghe như chiên-xào-tùng-xẻo, lủng la lủng lẳng gì đó. Một nhân viên PSC quay trở vào câu lạc bộ. Mọi người hết hồn. Nhưng không, anh ta lấy chiếc mũđể quên. Vừa lúc đó nhân viên hải quan lên tàu làm thủ tục xuất cảnh. Đội PSC đi về, mấy thủy thủ đứng ở hành lang mừng quá vẫy tay chào:
- Bye, bye! Họ cũng đáp lại:
- Thanks! Bye, bye!
Họ không đi bằng đường bộ nữa mà có ca nô đón. Phó ba Chiến đưa họ ra đến cầu thang hoa tiêu và biếu thêm hai cây thuốc ba số. Họ làm bộ không nhận. Hay là chê ít? Cuối cùng họ cũng lấy. Khi người PSC cuối cùng xuống khỏi cầu thang thì người trên tàu thở phào nhẹ nhõm. Mất cái đầu cảm biến thì về nước mua lại. Phải sửa chữa chứ dám lừa cả PSC nước ngoài thế này thì ớn lắm, đi biển sóng gió cũng không thót tim bằng.
| Tác giả Trương Anh Quốc |
